arrow-left arrow-right logo_ashoka share-email share-facebook share-googleplus share-twitter

Page Title

AlicjaDerkowska

Country, Date of election

Poland 1998

Field

Education

Alicja stworzyła praktyczny, obywatelski model edukacyjny, by uczuć dzieci w Polsce o demokracji uczestniczącej. Jej szkoły zachęcają uczniów na wszystkich poziomach, od projektowania do programów nauczania i wychowania dając solidne fundamenty dla odpowiedzialnego obywatelstwa.

Problem

Wciąż trwa debata o braku nawyków obywatelskich w społeczeństwach postkomunistycznych. W Polsce, podobnie jak w innych krajach Europy Środkowej i Wschodniej, postawy demokratyczne nie zakorzeniły się jeszcze w pełni. Ludzie rzadko angażują się w sprawy publiczne. Trudno im się zjednoczyć wokół wspólnych celów politycznych. Panuje zgoda, że rozwiązanie problemów leży w zmianie pokoleniowej. Choć stare nawyki zanikają powoli, dzieci – nieuwarunkowane wychowaniem z czasów PRL – uczą się bardzo szybko. Także odpowiednio zaktywowani dorośli potrafią całkowicie zmienić swój sposób myślenia i nauczyć się brać sprawy w swoje ręce.

To nie jedyny problem, który rozwiązuje Alicja. Zajmuje się też bardziej naglącymi, niecierpiącymi zwłoki sprawami. W ostatnich latach, na skutek wojen i zmian terytorialnych w Gruzji i na Ukrainie, ponad 1,5 miliona osób zostało uchodźcami wewnętrznymi. Ludzie stracili nie tylko domy, warsztaty i cały dorobek, lecz także poczucie bezpieczeństwa i sprawczości. Zostali zmuszeni do budowania życia od zera. W nowych miejscach dostają dach nad głową i jedzenie, lecz ich potencjał pozostaje często niewykorzystany. Tkwią w zawieszeniu. Trudno im się odnaleźć w nieznanym środowisku. Brakuje im narzędzi, kapitału, materiałów, zorganizowanej opieki nad dziećmi. Czytelni i bibliotek. A przede wszystkim – wiary we własne siły.

Impact

Zespół Szkół Społecznych (SPLOT) został stworzony jako niezależna szkoła w 1989 roku i stał się podstawą Małopolskiego Towarzystwa Oświatowego (MTO). Na przestrzeni lat, Towarzystwo rozwinęło się jako inkubator przedsiębiorczości na Bałkanach, Ukrainie, Gruzji i Azerbejdżanie. MTO wspiera rozwój organizacji pozarządowych w krajach Europy Środkowej i Wschodniej, uczy je współpracy z administracją rządową, zapewnia szkolenia i możliwość wymiany międzynarodowej dla wszystkich typów szkół. Uczestniczy też w międzynarodowych sieciach: edukacyjnych i budujących społeczeństwo obywatelskie.

Idea

Alicja zaprojektowała i wdrożyła innowacyjny model edukacji. Pokazuje uczniom działanie metod demokratycznym – zarówno w teorii, jak i w praktyce. Zapoczątkowała stworzenie międzynarodowej sieci szkół, w których wykorzystywane są jej pomysły. Nauczyciele i uczniowie biorą udział w  programach wymiany w Europie Środkowo – Wschodniej, krajach nadbałtyckich, krajach byłego ZSRR i na Bałkanach. Alicja wierzy, że człowiek przyswaja sobie reguły demokracji tylko wtedy, gdy aktywnie w niej uczestniczy. Kierując się tą zasadą, stworzyła nowoczesny program reform. Pierwsza w regionie wprowadziła do szkół kombinacje wolontariatu i wiedzy o społeczeństwie. Uczniowie udzielają się w szpitalach, domach spokojnej starości i przy projektach recyklingowych. Mają realny wpływ na funkcjonowanie swojej szkoły, korzystają z idei nauczania otwartego oraz innowacyjnych technik pedagogicznych.

Vision

Misją MTO jest wyposażenie przyszłych pokoleń w narzędzia potrzebne do osiągnięcia sukcesu jako globalnych obywateli. Towarzystwo wspiera innowacyjnych nauczycieli, którzy chcą budować bardziej przyjazną, otwartą i tolerancyjną Europę. Dąży też do tworzenia nowoczesnych, niezależnych szkół, które pozwalają testować uczniom metody demokratyczne w codziennej praktyce. MTO szkoli nauczycieli, którzy organizują u siebie programy Public Achievement. Alicja bardzo lubi formułę PA: młodzi ludzie sami wybierają problem trapiący ich społeczność, szukają jego przyczyn, a następnie starają się go rozwiązać. Sprawić, by całe miasto zyskało całodobowo dyżurującą aptekę – to niezapomniane przeżycie dla grupy dziesięciolatków! Daje poczucie mocy, a także uświadamia uczestnikom wagę współdziałania. Wyrabia nawyk szukania sojuszników i korzeni problemów. To właśnie różni metodę PA od innych akcji społecznych: zmusza do zgłębienia przyczyn dolegliwości społecznych, a nie tylko ich doraźnego uśmierzania.  Alicja poświęca też sporo czasu na rozwiązywanie problemów dorosłych. Pracowała już osobami wewnętrznie przesiedlonymi w Gruzji. Teraz koncentruje się na Ukrainie, wśród uchodźców z Donbasu. Będzie im pomagać zakładać mini przedsiębiorstwa, szkoły, przedszkola, organizować opiekę nad dziećmi. Pokaże im jak się organizować i jak brać sprawy w swoje ręce.

Motivation

Alicja była ważnym członkiem Solidarności, w czasach gdy związek działał jeszcze w podziemiu. Po przemianach ustrojowych w 1989 postanowiła założyć wymarzoną szkołę – prawdziwie niezależną, świecką, niepubliczną. W ciągu ostatniego ćwierćwiecza w Polsce zaszły ogromne przemiany: gospodarcze, ustrojowe i mentalne. Alicja była ich świadkiem, uczestnikiem i współsprawcą. Potrafi rozpoznać szanse na rozwój, wie też, gdzie pojawią się zagrożenia i przeszkody. Teraz pragnie dzielić się swoim cennym doświadczeniem z innymi – tymi, którzy znajdują się na początku drogi do budowania społeczeństwa obywatelskiego. Alicję interesują przede wszystkim szkoły w małych miastach i na wsiach. „Sami jesteśmy prowincją i wiemy jak to jest, gdy się mieszka daleko od stolicy, jak trudno o kontakty, informacje”.

Share this profile

Nowości Ashoki

Kliknij tutaj i zapisz się na comiesięczne Nowości Ashoki

Newsletter - Ashoka Poland

Wysyłając ten formularz wyrażam zgodę na przetwarzanie moich Danych Osobowych poza Europejskim Obszarem Gospodarczym, tak jak zostało to opisane w Polityce Prywatności.